De ouders van Anneruth Wibaut zijn verzetshelden.

maandag, 02 maart 2026

ook in het ongewisse

zullen we woorden vinden

voor wat ertoe doet

Anneruth Wibaut – gastspreker

De ouders van gastspreker Anneruth Wibaut zijn verzetshelden. In de ongewisse oorlogsjaren waagden zij hun leven door hulp te bieden aan hun Joodse vrienden, tot aan een (mislukte) bevrijdingsactie uit Kamp Westerbork aan toe. Ze waren zelf nog maar kind, 17 jaar toen de oorlog uitbrak, maar hadden de moed hun morele kompas te volgen en in opstand te komen tegen onrecht en antisemitisme. Ze betaalden een hoge prijs: vader belandde in Kamp Amersfoort, moeder in concentratiekamp Ravensbrück, waar ze door de Russen werd bevrijd. Verzetshelden, dat zijn ze zeker. Maar de keerzijde van die medaille is dat dochter Anneruth veel last had van de oorlog van haar ouders. Hun oorlog werd ook haar oorlog. Zij is grootgebracht met hetzelfde morele kompas en voelt zich verantwoordelijk dat zoiets nooit meer kan gebeuren. Daarom vertelt ze haar verhaal als gastspreker. Over de oorlog van toen en de lessen die we er nu, nog steeds, van kunnen leren. Daarom weegt ze haar woorden zorgvuldig af, tijdens haar gastlessen, in gesprek met jongeren die soms de leeftijd hebben van haar ouders destijds. Woorden die ertoe doen.

Zeggingskracht in ongewisse tijden

We leven tegenwoordig ook in een ongewisse tijd, met wereldwijd oorlogen en conflicten, en ook in Nederland een toename van nepnieuws, polarisatie en antisemitisme. Een overheid die opriep voorbereid te zijn op een mogelijke oorlogssituatie. Bevrijding door Russen, hoe bevreemdend moet dat zijn voor jongeren van nu? Opstaan tegen antisemitisme, wie durft daar tegenwoordig zijn nek nog voor uit te steken? Het verhaal van de familie Wibaut heeft anno 2026 meer zeggingskracht dan ooit.

De gastles van Anneruth

Anneruth Wibaut (1953) is dochter van Frank & Tineke Wibaut, die tijdens de oorlog beide in het verzet zaten. Hoewel er vooral heldenverhalen worden verteld, is de oorlog altijd als een dreigend monster in de jeugd van Anneruth aanwezig. Het bunker-drama in Kamp Vught, dat moeder ternauwernood overleefde, is een zwaar familiegeheim waarvan Anneruth niets mag weten. Door dit trauma slaat moeders stemming soms ineens, zonder aanleiding, om in woede, depressie of angst. “Dat gaf een heel onveilig gevoel, we waren bang dat ze ons zou verlaten. Ik probeerde haar te genezen door altijd lief te zijn en haar aan het lachen te maken.”

De drie vrienden Frank Wibaut, Tineke Guilonard en John Rood waren 17 jaar oud toen de oorlog uitbrak in 1940. John moest als snel onderduiken omdat hij Joods was. Frank en Tineke besloten hun Joodse vrienden te helpen: ze vervalsten persoonsbewijzen, zochten veilige onderduikadressen, deden boodschappen voor de onderduikers, regelden geldzaken, kochten kleding en medicijnen. Een gewaagde poging om de moeder van John te bevrijden uit Kamp Westerbork mislukte.

In 1944, op hun eenentwintigste, werden Frank en Tineke gearresteerd, door verraad. Frank werd na ruim twee maanden gevangenis (Weteringschans Amsterdam) doorgestuurd naar Kamp Amersfoort, waar hij als nummer 11157 twee maanden verbleef, tot zijn vrijlating in juli 1944.

Tineke werd als nummer 0691 gevangen genomen in Kamp Vught, waarna ze via concentratiekamp Ravensbrück in Duitsland werd doorgestuurd naar een werkkamp in Polen. De omstandigheden waren mensonterend en de behandeling was gewelddadig en gruwelijk. Zij werd in april 1945 bevrijd.

Zo lief en vrolijk als Anneruth voor haar moeder was, zo positief vertelt ze ook tijdens haar gastles, met de nodige afstand en humor.

In haar boek “Toen mij vader mij maakte” (2022) beschrijft Anneruth de oorlog van haar ouders en ook de impact daarvan op haarzelf.

Animatie Tineke Wibaut-Guilonard

200 unieke verhalen

Met ruim 200 gastsprekers levert het Steunpunt Gastsprekers een bijzondere bijdrage, voornamelijk met gastlessen en workshops in het onderwijs (rechtstreeks in gesprek met kinderen en jongeren), maar ook in een bredere maatschappelijk context (met lezingen, toespraken, interviews en ontmoetingen). Allemaal authentieke verhalen die laten voelen wat oorlog, vrijheid en keuzes maken betekenen. Daarmee helpen wij kennis te vergroten en een stimulans  te geven aan kritisch denken, empathie en bewustzijn over actuele thema’s zoals antisemitisme, discriminatie en mensenrechten.