Gedreven

dinsdag, 12 oktober 2021

Gedreven

Gedreven

Door Miriam Kersten

Docente Sociale Studies aan de Avans Hogeschool te ’s-Hertogenbosch.

Zomer 2021

In de afgelopen maanden sprak ik drie gastsprekers van het Landelijk Steunpunt Gastsprekers. Het zijn drie dames die ieder op een eigen manier verbonden zijn aan de Tweede Wereld Oorlog. De eerste gastspreker zat als jong meisje in een Jappenkamp. Aan de hand van zelfgemaakte collages nam ze mij mee naar het leven voor, tijdens en na het kamp. De tweede dame zat als tiener in kamp Westerbork. Ook zij maakte makkelijk de verbinding tussen hoe dingen in het leven je kunnen overkomen en wat daar de gevolgen van zijn op korte en lange termijn. Het gesprek met de derde gastspreker ging over haar rol als tiener in het verzet. Dit leverde verschillende korte anekdotes op die nuchter en bescheiden werden gedeeld. Het waren drie totaal verschillende ontmoetingen met bijzondere vrouwen op hoge leeftijd. Maar ondanks de verschillen hebben ze overduidelijk één aspect met elkaar gemeen: ze willen dolgraag hun verhaal vertellen.

In de afgelopen jaren heb ik diverse gastsprekers ontvangen bij de opleiding sociale studies waar ik als docent werk. Studenten reageren altijd positief op de ontmoeting met een gastspreker. Met aandacht luisteren ze naar de gastspreker en naderhand stellen ze vragen. Ik vind het iedere keer weer bijzonder dat studenten dan wel anderhalf uur geen behoefte hebben om op hun telefoon te kijken. Uit de reacties blijkt dat ook de gastsprekers enthousiast zijn over hun bezoek. Ze zijn gecharmeerd van deze jonge mensen en hopen een (klein) steentje bij te dragen aan het voorkomen van pesten, uitsluiting en discriminatie. Los van deze inhoudelijke motivatie spelen ook andere drijfveren een rol om gastspreker te zijn. Een van de gastsprekers omschreef dit heel treffend met de volgende woorden: ‘door te spreken krijg ik weer lucht’.

Het valt mij op dat studenten relatief makkelijk het verhaal van de gastspreker verbinden met hun rol als sociaal werker. Thema’s als identiteit, veiligheid en respect, worden bijna vanzelfsprekend bij de nabespreking aangehaald. En met een klein opstapje pakken de studenten ook de internationale definitie van het sociaal werk erbij. Hierdoor krijgt heb gesprek nog meer diepgang omdat het dan gaat over respect hebben voor diversiteit en opkomen voor mensen in een kwetsbare situatie. De studenten hebben vaak niet in de gaten dat ze door te luisteren, echt van betekenis zijn voor de ander. Helaas is het thema zingeving een ondergeschoven kindje in de opleiding. Maar als je daar samen over in gesprek gaat, hebben ze de smaak snel te pakken.

Vanuit mijn rol als onderzoeker bij het lectoraat Zorg rond het levenseinde, heb ik diverse  gesprekken gevoerd met ouderen die ergens (bijna) de laatste van zijn. Net zoals de gastsprekers hebben zij ook een sterke drijfveer om hun verhaal te vertellen. Soms lukte het mij om die drijfveer onderwerp van gesprek te laten zijn. Dan vroeg ik waarom ze met mij in gesprek willen gaan. De meeste ouderen konden niet meteen de juiste woorden vinden op deze vraag. Maar dat ik als docent een schakel ben naar studenten, draagt zeker bij aan hun motivatie. Dit heeft in mijn ogen te maken met de universele behoefte om iets van jezelf door te willen geven. Dat is bijvoorbeeld goed te zien in alle manieren waarop ‘de laatsten’ proberen het stokje door te geven. Met veel motivatie en doorzettingsvermogen worden boeken geschreven, websites opgezet, donaties gedaan aan musea of men draagt het over aan (klein) kinderen of vrijwilligers. Dit zijn allemaal vormen van wat we ‘narratief nalatenschap’ noemen. Een bepaalde (ingrijpende) situatie in je leven loopt meestal een groot deel van je leven met je mee. Dit verhaal wordt een stukje van je identiteit. En als iemand daar naar wil luisteren, dan geeft dat betekenis. Omdat je dan wordt gezien en gehoord, en dat heeft met zingeving te maken.

Tijdens mijn ontmoeting met de drie gastsprekers kwam zingeving soms direct, maar meestal indirect aan bod. Ze waren in ieder geval alle drie gedreven om een essentieel stukje van zichzelf, via mij, met studenten te delen. Als het aan hen lag stonden ze het liefst vandaag in plaats van morgen voor de klas. Die gedrevenheid zou nog vaker een podium mogen krijgen, want het mes snijdt overduidelijk aan twee kanten.

Miriam Kersten

Avans Hogeschool Academie voor Sociale Studies in ’s-Hertogenbosch

Kijk voor meer informatie op:

https://publicaties.avans.nl/luisteren-naar-de-laatste/luisteren-naar-de-laatste

https://levenseinde.avans.nl/2018/05/17/miriam-kersten/

Mediakit

Wenst u in contact te komen met een ooggetuige of gastspreker? Bespreek uw wensen met het team van het Landelijk Steunpunt Gastsprekers via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of
06-21 95 52 68.

Heeft uw wens betrekking op Kamp Westerbork, neemt u dan contact op met onze collega’s van Kamp Westerbork via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 0593-592600.

steun ons